Τουρισμός: Απολογισμός 2015 και Προβλέψεις για το 2016

Η Ελληνική «βαριά βιομηχανία» άντεξε παρά τις πιέσεις από τα προβλήματα στην οικονομία και στην πολιτική ζωή της χώρας.

Ανθεκτικότητα επέδειξε ο Ελληνικός τουρισμός το 2015, καταφέρνοντας να διασωθεί από τους κλυδωνισμούς που προκάλεσε στην επιχειρηματική κοινότητα το ασταθές πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον της χώρας.

Η Ελλάδα βρέθηκε πολλές φορές στο επίκεντρο φέτος: δύο εκλογικές αναμετρήσεις, ένα δημοψήφισμα, κλείσιμο τραπεζών, capital controls, αμέτρητες ώρες διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες. «Any publicity is good publicity» όμως ή, όπως θα λέγαμε σε ελεύθερη απόδοση, «κάθε μορφής δημοσιότητα είναι εν τέλει καλή» και αυτό το είδαμε σίγουρα να συμβαίνει στις φετινές αφίξεις.

Η αναπληρώτρια υπουργός Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού Έλενα Κουντουρά, πριν από λίγες εβδομάδες, είπε ότι το 2015 αναμένεται να κλείσει με 26 εκατ. αφίξεις ξένων επισκεπτών και έσοδα που αγγίζουν τα 14,5 δισ. ευρώ, δηλαδή 4 εκατ. αφίξεις και 1 δισ. ευρώ έσοδα περισσότερα από πέρυσι.

Είχαμε, όμως, και θερμούς υποστηρικτές. Ειδικά το καλοκαίρι, απέναντι στα «δύσκολα» των αρχών του Ιουλίου, δεν προλαβαίναμε να αποδελτιώνουμε θετικά δημοσιεύματα από τα μεγαλύτερα ταξιδιωτικά έντυπα του κόσμου, όπως το Travel του βρετανικού Guardian, που πραγματοποίησε πολυσέλιδο αφιέρωμα, ή το κορυφαίο ταξιδιωτικό περιοδικό Conde Nast Traveller, όπου ο δημοσιογράφος Mark Ellwood έγραφε μεταξύ άλλων: «Οταν προορισμοί εξαρτώμενοι από τον τουρισμό βιώνουν τόσο μεγάλες δυσκολίες, ο καλύτερος τρόπος για να βοηθήσουμε δεν είναι να σφίγγουμε τα χέρια και να κάνουμε δωρεές από μακριά, αλλά να επιλέγουμε τον προορισμό για τις διακοπές μας και να προσφέρουμε στην πραγματική οικονομία του “ζεστό” χρήμα».

Και αυτό, με κάποιον τρόπο, το είδαμε να συμβαίνει. Είδαμε τουρίστες από όλο τον πλανήτη να απολαμβάνουν την καλοκαιρία της Αθήνας τον Νοέμβριο (3.045.801 ξένοι επισκέπτες προσγειώθηκαν στο «Ελ. Βενιζέλος» και έμειναν στην πρωτεύουσα το διάστημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2015, σύμφωνα με στοιχεία του αεροδρομίου), ενώ και η Ενωση Ξενοδόχων Αττικής είδε το πρώτο οκτάμηνο της φετινής χρονιάς να σημειώνονται καλύτερες πληρότητες στα ξενοδοχεία-μέλη της σε σύγκριση με το 2014 (αντίστοιχες με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις-προορισμούς), χωρίς ωστόσο και τις ανάλογες εισπράξεις, δεδομένων των πολύ χαμηλότερων τιμών.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει, όμως, και η κίνηση προς ολόκληρη τη χώρα, καθώς την περίοδο Ιανουαρίου-Νοεμβρίου διακινήθηκαν 47,2 εκατ. επιβάτες, 10,2% περισσότεροι σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2014, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας, ενώ μόνο από το «Ελ. Βενιζέλος» πέρασαν φέτος 17 εκατ. επιβάτες, κίνηση αντίστοιχη της προ κρίσης περιόδου.

Με 500 εκατ. επιπλέον σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά κάνει προς το παρόν ταμείο ο Τουρισμός, με τους επιχειρηματίες του κλάδου να είναι μεν ικανοποιημένοι από το γεγονός πως παρά την πολύ δύσκολη τουριστική σεζόν, με πολλές ανατροπές σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο, δεν υπήρξαν απώλειες στα έσοδα, από την άλλη όμως να εκφράζουν ανοιχτά την ανησυχία τους και για το μικρό ποσοστό της αύξησης σε σύγκριση με τους επισκέπτες, αλλά και για την πορεία των εισπράξεων τη χρονιά που ξεκινά.

Οι καλύτερες επιδόσεις της κρουαζιέρας, τόσο στον Πειραιά όσο και σε άλλα λιμάνια της χώρας, η ενίσχυση του θεματικού τουρισμού, είτε πρόκειται για δραστηριότητες στη φύση είτε για φαγητό και κρασί, η ενδυνάμωση και της ηπειρωτικής Ελλάδας πλην των νησιών με νέες υποδομές και αναβαθμισμένο προϊόν• όλα δείχνουν σιγά-σιγά πως παίρνουν το δρόμο τους.

Και δεν είναι μόνο αυτό. Δεν είναι μόνο ο ήλιος, η θάλασσα, η γαστρονομία, οι καλές τιμές και τα ζεστά χαμόγελα που φέρνουν περισσότερους επισκέπτες στη χώρα. Είναι και το «περιζήτητο» στις μέρες μας αίσθημα της ασφάλειας, το οποίο συνιστά και ένα από τα μεγαλύτερα ατού μας. «Στην Ελλάδα αισθάνομαι εξαιρετικά ασφαλής», μας είχε πει το καλοκαίρι η Αμερικανίδα travel blogger και συγγραφέας Marissa Tejada, που τα τελευταία χρόνια ζει και εργάζεται στην Αθήνα και στέλνει τις θετικές ανταποκρίσεις της στον διεθνή Τύπο.

Πάντως, τα ποσοστά ανόδου των αφίξεων και διανυκτερεύσεων στα ξενοδοχεία και τα κάμπινγκ είναι σαφώς υποδεέστερη από τη γενικότερη αύξηση των αφίξεων ξένων τουριστών στη χώρα. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει και πάλι το θέμα της λειτουργίας χιλιάδων μη αδειοδοτημένων καταλυμάτων στα οποία δεν καταγράφονται οι αφίξεις και διανυκτερεύσεις ξένων αλλά και Ελλήνων τουριστών. Πρόκειται για εκατ. διανυκτερεύσεις από τις οποίες το ελληνικό Δημόσιο χάνει σε ετήσια βάση πολλά εκατομμύρια ευρώ λόγω της μη καταβολής του ΦΠΑ αλλά και από άλλες οικονομικές υποχρεώσεις που επιβαρύνουν μόνο τα αδειοδοτημένα τουριστικά καταλύματα της χώρας.

Για το 2016 με την εκτιμώμενη αύξηση του αριθμού των μη αδειοδοτημένων καταλυμάτων ενδέχεται να διευρυνθούν ακόμη περισσότερο οι απώλειες φορολογικών εσόδων. Εκτός εάν το υπουργείο Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού προχωρήσει έγκαιρα σε ρυθμίσεις που θα επιβάλλουν φορολογική ισονομία και ομοειδείς κανόνες λειτουργίας σε όλο τον χώρο της φιλοξενίας, όπως ζητούν οι τουριστικοί φορείς. Επίσης, τουριστικοί παράγοντες επισημαίνουν ότι αν δεν ρυθμιστεί η αγορά το οικονομικό επιτελείο ενδέχεται να αντιμετωπίσει φαινόμενα αντίστοιχα με αυτά που καταγράφονται στον χώρο του αυτοκινήτου, όπου πολλοί ιδιοκτήτες κατέθεσαν τις πινακίδες τους για να αποφύγουν την πληρωμή των τελών. Συγκεκριμένα, συμπληρώνουν ότι ελλοχεύει ο κίνδυνος ιδιοκτήτες μικρών, κυρίως, καταλυμάτων να καταθέσουν τα Ειδικά Σήματα Λειτουργίας και να ενοικιάζουν τα δωμάτιά τους σε τουρίστες με αστικές μισθώσεις –καθώς επιτρέπεται από την 1η Νοεμβρίου– αποφεύγοντας έτσι τις επιβαρύνσεις που έχουν οι αδειοδοτημένες τουριστικά επιχειρήσεις.

Με ανάμεικτα συναισθήματα ξεκινά η χρονιά για τους επιχειρηματίες του τουρισμού σε ότι αφορά τις προσδοκίες από τις ξένες αγορές τόσο σε επίπεδο αφίξεων, όσο και εσόδων. Μετά από μια ιδιαίτερα δύσκολη τουριστική σεζόν, οι επιχειρηματίες κρατούν προς το παρόν μικρό καλάθι, περιμένοντας να δουν μέσα στο πρώτο δίμηνο του 2016 τις αντιδράσεις από τους tour operators του εξωτερικού και φυσικά το ρυθμό των προκρατήσεων προς την Ελλάδα, αλλά και προς τις ανταγωνίστριες χώρες της Μεσογείου.

Προς το παρόν ωστόσο, οι τουριστικοί φορείς δεν προχωρούν σε εκτιμήσεις για το στόχο των εσόδων το 2016, κρατώντας ακόμη “μικρό καλάθι” και περιμένοντας να δουν αφενός πως θα εξελιχθούν οι προκρατήσεις από τις βασικές για την Ελλάδα αγορές, αφετέρου πως θα αντιδράσει τους επόμενους μήνες η αγορά της Ρωσίας. Αν και η πρόβλεψη για +5% στις αεροπορικές θέσεις από τις εταιρείες την επόμενη χρονιά, ποσοστό που μεταφράζεται σε 800 χιλ. παραπάνω δυνητικούς επισκέπτες, αφήνουν περιθώρια αισιοδοξίας και για τα έσοδα, τυχόν απροσδόκητες εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας, όπως επίσης και η πορεία των γειτονικών χωρών της Μεσογείου, δεν επιτρέπουν αυτή τη στιγμή περαιτέρω προβλέψεις. Μένουν επίσης να καταγραφούν και οι επιπτώσεις από την αύξηση του ΦΠΑ στα ξενοδοχεία.

Οι επιχειρηματίες προσθέτουν άλλωστε πως ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος θα είναι καθοριστικοί μήνες για την εξέλιξη της σεζόν. Για το λόγο αυτό οι όποιες προβλέψεις γίνουν για το στόχο του 2016, δεν θα ανακοινωθούν πριν παρέλθει το δίμηνο αυτό. Άλλωστε οι εκτιμήσεις των αφίξεων θα κρίνει και τον “πήχη” των εσόδων, όπου εκεί η μάχη θα είναι δύσκολη, αφού παρατηρείται μείωση της διάρκειας των πακέτων διακοπών και περιορισμός της ημερήσιας δαπάνης ανά επισκέπτη.

Την παρτίδα φαίνεται να σώζει ο οδικός τουρισμός, που μετά τη φετινή αύξηση, ενισχύει τις προσδοκίες για συνέχιση της ροής από τα σύνορα και την προσεχή σεζόν. Είναι χαρακτηριστικό πως από την αρχή της χρονιάς μέχρι και το Νοέμβριο, οι διεθνείς αφίξεις κατέγραψαν άνοδο κατά 16,3%, αγγίζοντας σχεδόν τα 11,4 εκατ. δηλαδή 1,1 εκατ. επιπλέον αφίξεις σε σχέση με το 2014. Μόνο το Νοέμβριο η αύξηση ήταν 28,9%. Με εξαίρεση τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο που παρατηρήθηκε μείωση τόσο στο σύνολο όσο και στην πλειονότητα των σταθμών, σε όλους τους υπόλοιπους μήνες η μεταβολή υπήρξε θετική, γεγονός που οδήγησε και στη θετική εξέλιξη των συνολικών εσόδων από τον τουρισμό.

Πάντως, παρά τις αντιξοότητες, το 2015 κλείνει με γενικότερη ικανοποίηση.

Πηγή: capital.gr και kathimerini.gr